Νότης Μηταράκης για ΟΠΕΚΕΠΕ: Διαχρονικό και συστημικό το πρόβλημα – Η Κυβέρνηση προχωρά στις λύσεις
Κατά την τοποθέτησή του στη Βουλή, στη συζήτηση για το Πόρισμα της Εξεταστικής Επιτροπής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας και Βουλευτής Χίου, κ. Νότης Μηταράκης, υπογράμμισε ότι η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν προσφέρεται για συνθήματα και ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής, αλλά για καθαρές κουβέντες, θεσμική σοβαρότητα και διαρθρωτικές λύσεις.
Ο κ. Μηταράκης τόνισε ότι η συζήτηση στη Βουλή ανέδειξε με σαφήνεια πως το πρόβλημα του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι διαχρονικό, βαθιά διοικητικό και συστημικό, και όχι ένα ζήτημα που μπορεί να συμπυκνωθεί σε ένα πρόσωπο, σε μία πράξη ή σε μία χρονική περίοδο. Όπως ανέφερε, η κοινοβουλευτική διερεύνηση απέδειξε ότι υπήρξαν επί σειρά ετών κενά σε κανόνες, διαδικασίες, ελέγχους, πληροφοριακά εργαλεία και διοικητικές πρακτικές, τα οποία τελικά κρίθηκαν ακατάλληλα να συνεχίσουν να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι η λεγόμενη «τεχνική λύση» είναι μια απολύτως νόμιμη διοικητική διαδικασία, η οποία θεσπίστηκε ήδη από το 2015 με Κοινή Υπουργική Απόφαση των τότε Υπουργών της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και εξακολούθησε να εφαρμόζεται στη συνέχεια, μετά από σχετικές εισηγήσεις των εκάστοτε διοικήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ. Παράλληλα, σημείωσε ότι τα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης, τα οποία θα μπορούσαν να είχαν οδηγήσει σε πιο οριστικές λύσεις, δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ την περίοδο διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, παρά το γεγονός ότι είχαν ήδη νομοθετηθεί.
Ο κ. Μηταράκης ανέφερε επίσης ότι από το 2019 και μετά υπήρξε σαφής εντατικοποίηση των ελέγχων, όπως προκύπτει και από την Έκθεση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, υπογραμμίζοντας ότι από το σύνολο των εγγράφων και των μαρτυρικών καταθέσεων δεν προέκυψε καμία παρέμβαση της πολιτικής ηγεσίας στη διοίκηση ή σε υπαλλήλους του ΟΠΕΚΕΠΕ, ούτε τεκμηριωμένες ενδείξεις ποινικών ευθυνών πολιτικών προσώπων.
Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, ούτε για τον κ. Βορίδη ούτε για τον κ. Αυγενάκη προέκυψε οποιοδήποτε συγκεκριμένο στοιχείο που να στοιχειοθετεί εντολή, κατεύθυνση ή παρέμβαση για αποδέσμευση ΑΦΜ χωρίς έλεγχο, πληρωμή μη επιλέξιμων δικαιούχων ή παράκαμψη των νόμιμων διαδικασιών του Οργανισμού.
Ο Βουλευτής Χίου τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν περιορίστηκε στην ανάδειξη των προβλημάτων, αλλά προχώρησε ήδη σε συγκεκριμένες θεσμικές λύσεις, με κορυφαία τη μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, ώστε να υπάρξει συνέχεια στις πληρωμές αλλά και νέα κουλτούρα ελέγχου, ψηφιακής υποδομής και λογοδοσίας. Παράλληλα, προχωρούν και άλλες κρίσιμες διαρθρωτικές παρεμβάσεις, όπως η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, των δασικών χαρτών και των διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης.
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν απέναντι στην αντιπολίτευση, σημειώνοντας ότι ενώ καταγγέλλει διαρκώς τα προβλήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν στήριξε τις θεσμικές αλλαγές που φέρνουν τη λύση και αντιμετώπισε την Εξεταστική Επιτροπή με προειλημμένη πολιτική ετυμηγορία, σαν να μην υπήρξαν καταθέσεις, έγγραφα και θεσμική διερεύνηση.
Κλείνοντας, ο κ. Μηταράκης τόνισε ότι το μεγαλύτερο θύμα κάθε στρέβλωσης είναι ο τίμιος αγρότης και κτηνοτρόφος, ο οποίος βλέπει να αμφισβητείται συνολικά ο κλάδος του και να δημιουργείται ανασφάλεια. «Το δικό μας χρέος είναι να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη των αγροτών και των κτηνοτρόφων στο σύστημα αγροτικών επιχορηγήσεων, να διασφαλίσουμε ότι οι ενισχύσεις δίνονται καθαρά, δίκαια και αποτελεσματικά και να θωρακίσουμε τη χώρα απέναντι σε διαχρονικές παθογένειες», υπογράμμισε.
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία:
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Το πάθος, ο έντονος λόγος, η επιθετικότητα κάποιων πολιτικών αρχηγών σήμερα είναι αντιστρόφως ανάλογος της ποιότητας των επιχειρημάτων που συνεισφέρουν σήμερα στη συζήτηση του πορίσματος για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Ένα πόρισμα που κατέθεσε η αρμόδια επιτροπή με αίσθηση ευθύνης απέναντι στον πρωτογενή τομέα, στους έντιμους παραγωγούς και τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας.
Η υπόθεση αυτή δεν έπρεπε να προσφέρεται για συνθήματα και για προσπάθειες ποινικοποίησης της πολιτικής ζωής, αλλά για καθαρές κουβέντες, αναγνωρίζοντας τα κενά ενός συστήματος που προφανώς, είναι φανερό ότι υπήρχαν και τα παρουσίασε ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Μακάριος Λαζαρίδης. Τα κενά ενός συστήματος που δοκιμάστηκε επί χρόνια και που κρίθηκε πλέον ακατάλληλο να συνεχίσει να λειτουργεί στην παρούσα μορφή. Και το οποίο πλέον έχει ήδη αλλάξει, με πρωτοβουλία αυτής της Κυβέρνησης, επί Υπουργίας Κώστα Τσιάρα.
Πρώτα απ’ όλα, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε το βάθος της κοινοβουλευτικής διερεύνησης. Ενώ η Επιτροπή ξεκίνησε με μία αρχική διάρκεια εργασιών 3 μηνών, την οποία ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της αξιωματικής αντιπολίτευσης έκρινε ότι ήταν περιττά μεγάλη, δόθηκαν δύο παρατάσεις, συνεδρίασε για πέντε μήνες, σε 50 συνεδριάσεις, 350 ώρες κοινοβουλευτικού έργου, εξέτασε 76 μάρτυρες και συνέλεξε εκατοντάδες σειρές εγγράφων, με πρακτικά που υπερβαίνουν τις 20.000 σελίδες. Και μάλιστα, από τους 76 μάρτυρες, που απάντησαν σε ερωτήσεις της εξεταστικής επιτροπής, οι 55 αφορούσαν την περίοδο διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, κάτι που δείχνει στην πράξη ότι δεν υπήρξε καμία προσπάθεια περιορισμού του πεδίου διερεύνησης ή αποφυγής οποιουδήποτε ελέγχου για τα πεπραγμένα της Κυβέρνησης από το 2019 έως σήμερα.
Αυτά δεν είναι «στατιστικά». Είναι μία ξεκάθαρη απάντηση σε όσους μίλησαν για δήθεν «συγκάλυψη» αγνοώντας τι έγινε στη Βουλή εδώ και τόσους μήνες. Βέβαια, μίλησαν για συγκάλυψη χωρίς να περιμένουν ούτε την πρώτη κατάθεση και ούτε το πρώτο έγγραφο. Το πρώτο, λοιπόν, πολιτικό συμπέρασμα είναι σαφές: η επιλογή της Ολομέλειας της Βουλής να συστήσει Εξεταστική Επιτροπή ήταν μία ορθή επιλογή, γιατί το πρόβλημα αποδείχθηκε σύνθετο, βαθιά διοικητικό και διαχρονικό. Δεν ήταν ένα ζήτημα που χωρά σε έναν άνθρωπο, σε μία πράξη ή σε μία χρονιά, αλλά σε ένα πλέγμα συμπεριφορών, κανόνων, διαδικασιών, ελέγχων, πληροφοριακών εργαλείων και πρακτικών που αναπαράγονταν, από παράνομες συμπεριφορές όπως πολύ σωστά γράφει η Ευρωπαία Εισαγγελέας στην έκθεση που κατέθεσε στην Ολομέλεια της Βουλής.
Δεύτερο σαφές συμπέρασμα ότι η «τεχνική λύση» είναι μια καθόλα νόμιμη διαδικασία. Νομοθετήθηκε με την υπ’ αριθμόν 873/55993/20.5.2015 (Β’ 942) Κοινή Υπουργική Απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, κ. Παναγιώτη Λαφαζάνη και του Αναπληρωτή Υπουργού, κ. Ιωάννη Τσιρώνη και ισχύει μέχρι και σήμερα. Όλοι οι Υπουργοί, από την έναρξη ισχύος του 2015 υπέγραψαν την απόφαση περί κατανομής επιλέξιμων δημόσιων βοσκοτόπων, την οποία τους εισηγήθηκε ο εκάστοτε Πρόεδρος ΟΠΕΚΕΠΕ. Κατατέθηκαν σχετικές αποδείξεις:
- Το με αριθμ. πρωτ. 102948/9.8.2016 έγγραφο του Προέδρου ΟΠΕΚΕΠΕ προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Ευάγγελο Αποστόλου με θέμα «Κατανομή των επιλέξιμων εκτάσεων βοσκοτόπων έτους 2016».
- Το με αριθμ. πρωτ. 53698/15.6.2017 έγγραφο του Προέδρου ΟΠΕΚΕΠΕ προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Ευάγγελο Αποστόλου με θέμα «Κατανομή των επιλέξιμων βοσκοτόπων της προσωρινής κατανομής της ΚΥΑ 873/55993/20-5-2015 για το έτος 2017».
- Το με αριθμ. πρωτ. 85058/9.10.2018 έγγραφο του Προέδρου ΟΠΕΚΕΠΕ προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Σταύρο Αραχωβίτη, με θέμα «Διαβίβαση κατανομής επιλέξιμων εκτάσεων βοσκοτόπων».
Όλοι οι Πρόεδροι του ΟΠΕΚΕΠΕ έκαναν σχετική εισήγηση. Όλοι οι Υπουργοί αποδέχθηκαν τις εν λόγω εισηγήσεις.
Και τότε και μεταγενέστερα.
Η αναγκαία εκπόνηση διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης, όπως αναφέρθηκε από τον κύριο Φάμελλο, θα ήταν πράγματι ένα εργαλείο για την οριστική επίλυση ζητημάτων των εκτάσεων. Παράλληλα με την ολοκλήρωση των δασικών χαρτών και του κτηματολογίου, που κάνει αυτή η Κυβέρνηση. Η εκπόνηση των διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης ορίστηκε ότι θα ανατίθεται από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στις Περιφέρειες της χώρας με προγραμματική σύμβαση. Ως προθεσμία για την ολοκλήρωση των διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης ορίστηκε η 31η.12.20219. Στις μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 19 του σχετικού νόμου 4351/15, ορίστηκε ότι για τη μεταβατική περίοδο μέχρι την έγκριση των διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης, η κατανομή των επιλέξιμων βοσκότοπων θα πραγματοποιείται σύμφωνα με την αριθμ. 873/55993/20.5.2015 (Β’ 942) ΚΥΑ. Όπερ και εγένετο.
Και μολονότι η διαδικασία για την εκπόνηση των διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης νομοθετήθηκε ήδη από το 2015, η προηγούμενη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ τίποτα ουσιαστικά δεν έκανε, κανένα σχέδιο δεν ολοκληρώθηκε και προέβη σε παράταση της προθεσμίας στα τέλη του 2021.
Τρίτο σαφές συμπέρασμα είναι, επί Νέας Δημοκρατίας, πραγματοποιήθηκε σαφής εντατικοποίηση ελέγχων προς τους παραγωγούς. Και παρά την προσπάθεια σύσσωμης της αντιπολίτευσης να καταλογίσει δήθεν παρεμβάσεις εκ μέρους της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας, η πραγματικότητα αποτυπώνεται στην με αριθμό Έκθεσης ΟΑ1/4β/22 έκθεση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
Όπου αντικατοπτρίζονται όλες οι ενέργειες που έγιναν από το 2019 προκειμένου να αντιμετωπισθεί η υπέρμετρη αύξηση του ζωικού κεφαλαίου που είχε ήδη παρατηρηθεί από το 2017.
Σύμφωνα με την Έκθεση της ΕΑΔ, παρατηρήθηκε μεγάλη αύξηση των ειδικών επιτόπιων ελέγχων του φυτικού κεφαλαίου κατά το έτος 2020, η οποία διατηρήθηκε το 2021 και μεταγενέστερα, του ζωικού κεφαλαίου το 2021 και των ειδικών διοικητικών ελέγχων τα έτη 2019-2021 και μεταγενέστερα.
Τονίζω ότι, από το σύνολο των εγγράφων και των μαρτυρικών καταθέσεων, ουδεμία παρέμβαση στη Διοίκηση ή/και σε υπαλλήλους του ΟΠΕΚΕΠΕ προέκυψε από την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Η ποινική ευθύνη, που επικαλείται η αντιπολίτευση, απαιτεί συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά, αιτιώδη συνάφεια και νομική στοιχειοθέτηση.
Και εδώ θέλω να είμαι ξεκάθαρος: από το αποδεικτικό υλικό που αξιολογήθηκε κοινοβουλευτικά δεν προκύπτουν τεκμηριωμένες ενδείξεις που να στοιχειοθετούν ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων. Και ούτε ακούστηκε σήμερα κάτι διαφορετικό.
Ειδικά για τον κο. Βορίδη, δεν προέκυψε παρέμβαση στη διεξαγωγή των ελέγχων ή προσπάθεια εμπλοκής σε ελέγχους ή αποδεσμεύσεις συγκεκριμένων ΑΦΜ. Η συνέχιση της «τεχνικής λύσης» εμφανίζεται και είναι ως διοικητικός μονόδρομος με βάση την κατάσταση που είχε διαμορφωθεί από το 2015, λόγω μη προόδου από την Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ στα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης και σε αναγκαίες διοικητικές πράξεις για μια διαφορετική λύση, που θα έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί πριν από αυτήν τη διακυβέρνηση. Ούτε προκύπτει κάποια παράνομη παρέμβαση σε διαγωνισμό τεχνικού Συμβούλου.
Αντίστοιχα, ως προς τον κο. Αυγενάκη, δεν προέκυψε οποιοδήποτε συγκεκριμένο στοιχείο, ότι έδωσε εντολή, οδηγία ή κατεύθυνση για:
- Αποδέσμευση ΑΦΜ χωρίς προηγούμενο έλεγχο.
- Πληρωμή μη επιλέξιμων δικαιούχων.
- Παράκαμψη των νόμιμων διαδικασιών του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Όπως κατέθεσε ο κος. Μπαμπασίδης, βάσει κοινοτικής νομοθεσίας, τα ΑΦΜ έπρεπε να είναι μπλοκαρισμένα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, για έλεγχο, και όχι για χρόνια ως ομηρία. Είναι θεσμική ευθύνη της διοίκησης να επιλύσει μια κατάσταση, να ελέγξει τα ΑΦΜ, όσοι είναι υπόλογοι να πάνε στη Δικαιοσύνη και για όσους δεν προκύπτουν ευθύνες και παράνομες ενέργειες να ξεμπλοκαριστεί το ΑΦΜ τους και να πληρωθούν. Επίσης, η απαίτηση του τότε Υπουργού Λευτέρη Αυγενάκη τον Οκτώβριο του 2023, να υποβάλει παραίτηση ο κ. Σημανδράκος, ήταν θεσμικά και πολιτικά δικαιολογημένη.
Αυτή η συζήτηση έχει γίνει στην Ολομέλεια της Βουλής και η Ολομέλεια έκρινε ότι δε συντρέχουν ενδείξεις για τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής. Έγινε η Εξεταστική Επιτροπή και δεν προέκυψε οτιδήποτε νέο στοιχείο που να αλλοιώνει τη θέση της πλειοψηφίας στη σχετική συζήτηση που έγινε τότε στη Βουλή για τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής.
Θέλω να υπενθυμίσω δύο ενδιαφέρουσες καταθέσεις. Ο πρώην Υπουργός κ. Σταύρος Αραχωβίτης, που προφανώς δεν προέρχεται από τη Νέα Δημοκρατία, απέκλεισε ρητά ποινικές ευθύνες υπουργών και μίλησε για πολιτικές κρίσεις, κάτι που αποδομεί το αφήγημα περί δήθεν «δεδομένης» ποινικής εμπλοκής. Και η μάρτυρας κ. Τυχεροπούλου ανέδειξε ότι οι παθογένειες δεν εμφανίστηκαν το 2022 ή το 2023, αλλά εντοπίζονται τουλάχιστον από το 2015 και μετά, με τροποποίηση υπουργικής απόφασης για την «τεχνική λύση» που επέτρεψε ενεργοποίηση δικαιωμάτων σε βοσκοτόπια χωρίς κατοχή ζωικού κεφαλαίου.
Για τα μη πολιτικά πρόσωπα, όμως, η θέση μας είναι εξίσου σαφής: όπου υπάρχουν ενδείξεις παραβατικότητας, χωρίς να εμπλέκεται η Βουλή, η Δικαιοσύνη τα αξιολογεί, και ήδη όπως ανέφερα στην απάντησή μου στον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ & Αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, έχουν προφυλακισθεί στελέχη με συγκεκριμένη πολιτική διαδρομή.
Η Βουλή δεν υποκαθιστά τον εισαγγελέα ούτε τον ανακριτή για μη πολιτικά πρόσωπα.
Και εδώ ερχόμαστε στο ουσιώδες: εμείς δεν περιοριστήκαμε μόνο στη συζήτηση που ανέδειξε τα μεγάλα δομικά προβλήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ, τα οποία παρουσιάζονται λεπτομερώς στο πόρισμα. Προτείναμε λύσεις και προχωρήσαμε στην ψήφιση λύσεων, όπως τη μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, με στόχο να υπάρξει συνέχεια στις πληρωμές αλλά και νέα κουλτούρα ελέγχου, ψηφιακής υποδομής και λογοδοσίας. Θέλουμε κάθε ευρώ να πηγαίνει αποκλειστικά σε όποιον το δικαιούται, σε όποιον μοχθεί στο χωράφι και πρέπει να λάβει αυτές τις ενισχύσεις. Και προχωράμε βέβαια και σε άλλες διαρθρωτικές αλλαγές, όπως την ολοκλήρωση του κτηματολογίου, των δασικών χαρτών, των διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης.
Και βέβαια εδώ τίθεται ένα μεγάλο ζήτημα πολιτικής υποκρισίας από τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Γιατί από τη μία διαπιστώνετε τα προβλήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ, από την άλλη δεν είστε μέρος της λύσης. Δεν ψηφίζετε το κλείσιμο του ΟΠΕΚΕΠΕ στη μορφή που αποδείχθηκε, κατ’ ελάχιστον, αναποτελεσματικός. Και αντίθετα, σταθήκατε εμπόδιο στη δημιουργία νέου συστήματος.
Και δεύτερον, περίμενα από την αντιπολίτευση περισσότερο σεβασμό στους θεσμούς. Δεν ήρθατε στην Εξεταστική Επιτροπή, από ότι φαίνεται, για να αναζητήσετε την αλήθεια μέσα από τη διαδικασία, αλλά με έτοιμη ετυμηγορία, και αποχωρείτε με την ίδια, σαν να μην υπήρξαν καταθέσεις, σαν να μην υπήρξαν έγγραφα, σαν να μην υπήρξε θεσμική διερεύνηση, που σαφώς οδηγεί σε αντίθετη κατεύθυνση από τις θέσεις της μειοψηφίας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Είναι σαφές ότι τα ζητήματα στον αγροτικό τομέα είναι διαχρονικά και συστημικά. Και σε αυτήν την κατεύθυνση η Κυβέρνηση κατέθεσε στη Βουλή την πρόταση για να υπάρχει μία διακομματική επιτροπή για να δουλέψουμε μαζί για το καλό του αγροτικού τομέα και να βρούμε τις διαρθρωτικές λύσεις που απαιτούνται σε έναν πολύ ανταγωνιστικό κλάδο, ώστε την ισορροπία που έχουμε πετύχει στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, κάτι το οποίο ήταν όνειρο απατηλό προ 20 ετών, να μπορέσουμε να τη διατηρήσουμε.
Το δικό μας χρέος είναι να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη των αγροτών και των κτηνοτρόφων στο σύστημα αγροτικών επιχορηγήσεων. Να διασφαλίσουμε ότι οι ενισχύσεις δίνονται καθαρά, δίκαια και αποτελεσματικά, και να θωρακίσουμε τη χώρα έναντι διαχρονικών παθογενειών. Και αυτό κάνουμε και θα συνεχίσουμε να κάνουμε.
Σας ευχαριστώ.
